تجریش ، خیابان دکتر باهنر ، خیابان شهید مصطفی مقدسی
کوی شهید نواب کاشانی ، شماره ۱۲
ایمیل :
info@osool.ac.ir
021-22716603,22711599
021-22739496



ریاست دانشکده



ریاست دانشکده

 آشنایی مختصر

حضرت استاد، محسن محمّدى عراقى (اراکى) در سال ۱۳۳۴ش در خانوادهٔ علم و فضیلت در نجف اشرف چشم به جهان گشود

 

والد گرامیش، مرحوم حضرت آیت اللّه العظمى حاج شیخ حبیب اللّه اراکى (رضوان‏ الله‏ تعالى‏ علیه) از فقهای وارسته و اساتید بنام حوزهٔ علمیّهٔ نجف بود و افزون بر مقام شامخ علمى ‏اى که ایشان را در صف علماى طراز اوّل حوزهٔ علمیّه نجف قرار مى ‏داد، در میدان عمل نیز از پیشتازان بود. ورع، تقوا، عبادت، زهد و سایر ملکات و سجایاى اخلاقى ایشان کم نظیر بود. او در عالم سیر و سلوک و معنى، مقامى عالى داشت و علاوه بر دارا بودن صفا، طهارت و کمالات اخلاقى، از حالات بسیار خوب معنوى نیز برخوردار بود و مکاشفات و مشاهدات ربّانى نصیبش مى‏ شد والدهٔ مرحومهٔ استاد، فرزند عالم پرهیزکار مرحوم آیت اللّه العظمى شیخ صفرعلى اراکى (رضوان‏ الله‏ تعالى‏ علیه) است

مرحوم آیت اللّه العظمى شیخ صفرعلى اراکى (رضوان‏ الله‏ تعالى‏ علیه)، از اعاظم فقها و زهّاد حوزهٔ علمیهٔ نجف اشرف بود. او تألیفات فراوانى در زمینهٔ مسائل فقهى و اصولى دارد و قریب یک دورهٔ فقه استدلالى و نیز یک دورهٔ کامل اصول فقه از جمله آثار علمى باقی مانده از ایشان است

 

فعّالیت ‏های تحصیلی

استاد معظم، قرآن کریم را نزد مرحوم والد و والده فرا گرفت و نیز همشیرهٔ ارشدش علاوه بر قرآن، گلستان سعدى و کتاب هاى درسى سال هاى اوّل، دوّم و سوّم ابتدایى را به معظّم ‏له آموخت با توجّه به وضعیّت نامناسب مدارس آن روز و نیز به منظور فراگرفتن کامل زبان عربى والد استاد وی را براى تحصیلات ابتدایى به مدرسهٔ “منتدى النّشر” که زیر نظر مرحوم آیت اللّه محمّد رضا مظفّر رضوان‏ الله ‏تعالى ‏علیه اداره مى ‏شد، فرستاد. از ابتدا به کلاس سوّم رفت و تا کلاس اوّل متوسّطه را در همان مدرسه به تحصیل ادامه داد

پس از آن، با راهنمایى مرحوم پدرش به تحصیلات حوزوى روى آورد. از این رو، از سال ۱۳۴۷ش تحصیلات حوزوى را شروع کرد

دروس مقدّمات و سطوح را و برخى از دروس نظیر (شرح صمدیه، حاشیهٔ ملاعبدالله، مقدارى از معالم و مقدارى از شرح لمعه، کفایه و رسائل ) را نزد مرحوم پدرش خواند و بقیّه را نزد اساتید و علمای بارز حوزهٔ علمیّه نجف از جمله:

مرحوم آیت‏ الله سید عزالدّین بحرالعلوم رحمه الله علیه  (مقدارى از لمعه) ، آیت اللّه العظمى سیّد کاظم حائری (اصول فقه و بخش اعظم رسائل )، شهید آیت‏ الله شیخ محمّدتقی جواهری رحمه الله علیه (بخشى از مکاسب)، مرحوم آیت اللّه شیخ عبدالمجید روشنى رحمه الله علیه (مقدارى از مکاسب)، آیت اللّه سیّد محمود هاشمى شاهرودى حفظه الله (بخشى از مکاسب) ، مرحوم آیت ‏الله حاج سیّد عبّاس خاتم‏ یزدی رحمه الله علیه (مقدارى از کفایه)، مرحوم آیت ‏الله سیّد حسن مرتضوى رحمه الله علیه (بخشى از کفایه)، مرحوم آیت اللّه حاج آقا مصطفى خمینى رحمه الله علیه (تفسیر و علوم قرآن)، مرحوم آیت اللّه معرفت رحمه الله علیه (تفسیر و علوم قرآن)، مرحوم آیت اللّه شهید سیّد محمّدباقر حکیم رضوان الله تعالی علیه (تفسیر و علوم قرآن) و مرحوم آیت ‏الله شیخ عباس قوچانی رضوان الله تعالی علیه (حکمت شرح منظومه و جلد اوّل و دوّم اسفار) گذراند.

پس از اتمام سطح در سال ۱۳۵۳ش، مراحل عالی دروس حوزوی (درس‏ خارج فقه و اصول) را از محضر اساتید بزرگی چون مرحوم آیت اللّه العظمى خویى رحمه الله علیه (قسمتى از مباحث زکات) و مرحوم شهید آیت اللّه العظمى سید محمد باقر صدر رضوان الله علیه (بخشی از مباحث علم اصول و مباحث طهارت) و همچنین در جلسات اخلاقی مرحوم حضرت امام خمینی رضوان ‏الله‏ تعالى ‏علیه (در ایام تبعیدشان به نجف) بهره مند شد

فعّالیت‏ های سیاسی

حضرت استاد، فعّالیّت هاى سیاسى خود را در نجف اشرف آغاز کرد

وی در اثر علاقهٔ شدید به حضرت امام در بیت معظّم ‏له رفت و آمد داشت و در نشر آثار و اعلامیّه ‏ها و کتاب “حکومت اسلامى” امام، در عراق فعّالیّت مى ‏کرد. از سوى دیگر، در جلسات درس مرحوم آیت اللّه العظمى سید محمد باقر صدر (رحمه الله علیه) نیز حضور فعّال داشت.

در نتیجهٔ این فعّالیّت ها و ارتباطى که با جوانان دانشگاهى در عراق داشت، تحت تعقیب دستگاه امنیّتى رژیم بعث قرار گرفت و حدود یک سال، زندگى مخفیانه داشت.

تدریس

معظم ‏له، از همان آغاز تحصیل، پس از اتمام هر دورهٔ تحصیلى و انتقال به مرحلهٔ بعد، مرحلهٔ قبلى را تدریس مى ‏کرد. هنگامى که در نجف بود، مقدمات را تا سطح لمعه تدریس کرد و پس از انتقال به قم، شرح لمعه، رسائل، مکاسب، نهایه الحکمه، شرح منظومه، اسفار، اشارات، شرح تجرید و کفایه الأصول را تدریس نمود

در اهواز نیز به تدریس مکاسب، رسائل و شرح لمعه اشتغال داشت

همچنین از آغاز ورود به قم در مدرسهٔ حقّانى، دروسى نظیر انشاى عربى، فلسفه و اصول عقاید را تدریس کرد و پس از شهادت مرحوم آیت الله قدوسى (رضوان الله) در مدرسهٔ شهیدین، به تدریس رسائل و شرح لمعه نیز مشغول شد

همچنین، از آغاز اعزام به انگلستان جهت نمایندگى از مقام معظم رهبرى (حفظه الله) و پس از تأسیس حوزهٔ علمیّه در پایتخت این کشور (لندن)، به تدریس خارج فقه (مباحث حکومت اسلامى و قضاء) و اصول پرداخت، علاوه بر آن دروسى نظیر فلسفه، رسائل، مکاسب، حلقات اصول، تفسیر قرآن به زبان هاى فارسى، عربى و انگلیسى نیز مشغول شد

در حال حاظر حضرت آیت الله اراکی (حفظه الله) مشغول تدریس دروس خارج اصول فقه و خارج فقه نظام سیاسی و خارج فقه نظام اقتصادی و خارج فقه نظام فرهنگی و فقه نظام شهرسازی و اصول فقه نظام و رجال و تفسیر در حوزهٔ علمیهٔ قم می‏ باشد

اجازات

اجازۀ اجتهاد آیت الله العظمی فاضل لنکرانی(رحمه الله)

 

اجازۀ اجتهاد آیت الله مؤمن قمی(حفظه الله)

 

تألیف و تحقیق

استاد معظم در سال ۲۰۱۲ میلادی موفق به اخذ مدرک دکترای فلسفه ی غرب از دانشگاه پورتموث لندن شدند که تز دکترای ایشان کتابی به نام آزادی و علیّت است

معظّم ‏له، با وجود مشغله ‏هاى کارى به خدمت در عرصهٔ تألیف توجّه خاصّى داشته و دارند و تاکنون آثار زیادى به زبان هاى فارسى، عربى و انگلیسى را به رشتهٔ تحریر درآورده اند، از جمله:

آثار فارسى:

۱. فقه نظام سیاسی جلد اول.

۲. اصول فقه نوین جلد اول.

۳. اصول فقه نوین جلد دوم.

۴. درآمدى بر عرفان اسلامى.

۵. کاوشهائى در مبانى نظرى حکومت دینى.

۶. دوره ها و پیشگامان بیدارى اسلامى.

۷. آزادى و علیّت.

۸. امامت در قرآن.

۹. اصول عرفان ناب سجادی.

۱۰. اقتصاد اسلامی جلد اول.

۱۱. نگاهى به رسالت وامامت.

۱۲. فقه نظام فرهنگی (در دست تألیف).

۱۳. مبانى جهان‏ بینى اسلامى.

۱۴. نقد ایدئولوژى سازمان مجاهدین خلق.

 

آثار عربى:

۱. الولایه الإلهیّه وولایه الفقیه.

۲. مدخل إلى منهج المعرفه الإسلامیّه.

۳. المعرفه الإسلامیه، منهجاً و تصوراً.

۴. نظریه النص على الإمامه فی القرآن الکریم.

۵. صلح الإمام الحسن وثوره الإمام الحسین علیهما السلام.

۶. حوار فی الإمامه.

۷. مدخل إلى العرفان الإسلامی.

۸. الأسس النظریه للدوله الإسلامیه.

۹. أساس الحکم فی الإسلام.

۱۰. معالم الفکر الأصولی الجدید.

۱۱. حجّیه سنه الصحابی، دراسه و نقد.

۱۲. الصحوه الإسلامیه المعاصره، أدوار وروّاد.

۱۳. نظریه الحکم فی الإسلام.

۱۴. ثبوت الهلال.

۱۵. سنن التطور الاجتماعی فی القرآن الکریم.

۱۶. سنن القیاده الاهیه فی التاریخ.

۱۷. کتاب الخمس مجلد الاول.

۱۸. کتاب الخمس مجلد الثانی.

۱۹. الموازین الشرعیّه لشعائر الحسینیه.

۲۰. کتاب القضاء.

۲۱. ملکیّه المعادن فی الفقه الاسلامی.

۲۲. مبدأ العلیه و الإراده (در دست تالیف).

آثار انگلیسى:

۱. Contemporary Islamic Awakening.

استاد معظّم مقالات فراوانى نیز نوشته اند که در مجلات مختلفى مانند: رساله القرآن، رساله الثّقلین، الفکر لاسلامى، التّوحید (عربى) و… منتشر شده ‏است.

علاوه بر آنچه ذکر شد، مقدّمه ‏اى بر شرح ‏ارشاد مقدّس ‏اردبیلى نیز توسط استاد نگاشته شده است که در سال ۱۳۹۷هجری قمری با تحقیق و تصحیح حضرات آیات: مجتبى ‏عراقى، اشتهاردى و یزدى منتشر شده است.

معظّم له در زمینهٔ تصحیح نیز فعّالیّت داشته اند وکتاب “مقالات الأصول” مرحوم محقّق‏ عراقى (رحمه الله علیه) را با همکارى حجت الاسلام و المسلمین سیّد مُنذر حکیم تحقیق کرده است که توسط مجمع اندیشهٔ اسلامی منتشر شده است.

کتاب “اللّوامع الالهیّه فی المباحث الکلامیّه” تألیف مقداد سیورى را نیز با همکارى حجت الاسلام و المسلمین سیّد عمار ابورغیف تصحیح کرده اند که توسط مجمع اندیشهٔ اسلامی منتشر شده است.

علاوه بر آنچه بیان شد، ایشان نوشته هایی در زمینهٔ فقه استدلالى در ابواب: صلاه، صلاه جمعه، صلاه مسافر، اجتهاد و تقلید و نیز اصول و فلسفه دارند که در دست تألیف می باشند.

 

مسئولیت ‏ها و احکام

با پیروزى انقلاب شکوهمند اسلامى، مسئولیت روحانیت سنگین‏ تر شد. بر همین اساس، معظم‏ له آمادگى یافت تا هر وظیفه‏ اى که به ایشان محوّل شود، بپذیرد

۱-ریاست دادگاه‏ هاى انقلاب اسلامى آبادان و خرّمشهر به دستور آیت الله شهید قدوسى در سال ۱۳۵۹هجری شمسی اوّلین مسئولیت ایشان بود

۲-در سال ۱۳۶۰هجری شمسی نیز ریاست دادگاه‏ هاى انقلاب اسلامى خوزستان، و در سال ۱۳۶۱هجری شمسی با حفظ سمت، ریاست دادگسترى خوزستان را به عهده گرفت

۳-در سال ۱۳۶۲هجری شمسی به علّت شدّت اشتیاق به ادامهٔ تحصیل و نیز سپرى شدن شرایط بحرانى اوایل جنگ به حوزه علمیّه باز گشت و از مسئولیت هاى یاد شده، استعفا کرد

۴-در سال ۱۳۶۲هجری شمسی شاخهٔ نظامى مجلس اعلاى انقلاب اسلامى عراق را تأسیس نمود که بعدها به “سپاه نهم بدر” معروف شد. و از سال ۱۳۶۶ – ۱۳۷۵هجری شمسی مسئولیت نمایندگى ولىّ فقیه در نیروهاى سپاه بدر را نیز بر عهده داشت

۵-در سال ۱۳۶۵هجری شمسی بنا به درخواست مردم دزفول، به امامت جمعهٔ دزفول و نمایندگى حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) در آن شهرستان منصوب شد و تا آخر جنگ به طور مستمر، در آنجا حضور داشت

۶-پس از استعفا از دادگسترى، مسئولیت هایى نظیر: حاکم شرع هیئت هاى واگذارى زمین خوزستان (۱۳۶۲ – ۱۳۷۳هجری شمسی) و نیز نمایندگى ولىّ فقیه در دانشگاه شهید چمران اهواز (۱۳۶۹ – ۱۳۷۴هجری شمسی) را بر عهده داشت

۷-معظّم‏ له، در مدّت جنگ و به ویژه در هنگام تصدّى امامت جمعهٔ دزفول، در جبهه‏ هاى حق علیه باطل در کنار رزمندگان حضور داشت و موجب تشویق و دلگرمى آنان بود

۸- در سال ۱۳۶۹هجری شمسی از سوى مردم شریف خوزستان به مجلس خبرگان رهبرى راه یافت

در سال ۱۳۷۳هجری شمسی به عنوان نمایندهٔ مقام معظّم رهبرى در اروپا به انگلیس اعزام شد ۹-

۱۰- معظّم‏ له، پس از نزدیک به ۱۰ سال جهاد و فعالیت در کلیهٔ عرصه‏ هاى علمى فرهنگى و اجتماعى در اروپا، در خرداد ماه سال ۱۳۸۳هجری شمسی بار دیگر به حوزهٔ علمیهٔ قم بازگشت کرد تا در این نهاد علمى مقدّس خدمت نماید

۱۱-معظّم له پس از بازگشت از انگلیس علاوه بر تدریس دروس خارج فقه و اصول و تألیف کتب و مقالات متعدد به تأسیس مرکز جامع علوم اسلامی و مدرسه عالی امیر المؤمنین علیه السلام (جهت تعلیم طلاب خارجی) همت گماشت و مسؤلیت های مختلفی از جمله عضو مطالعات راهبردی و عضو هیئت امنای دانشکده اصول دین و عضو هیئت امنای جامعه المصطفی العالمیه و عضو هیئت علمی بعثه مقام معظم رهبری را عهده دارند

۱۲-حضرت آیت الله اراکی (دامت برکاته) با حکم حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (حفظه الله) در تیر ماه ۱۳۹۱ هجری شمسی به سمت دبیر کلی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در آمدند

۱۳-حضرت آیت الله اراکی (دامت برکاته) با حکم رئیس هیات امناء دانشکده اصول الدین حضرت آیت الله محمد علی تسخیری (حفظه الله) در آبان ماه ۱۳۹۶ هجری شمسی به سمت ریاست ىانشکىه اصول الىین  در آمدند

اعتبار نامۀ نمایندگی مجلس خبرگان رهبری

حکم دبیرکلی مجمع تقریب مذاهب اسلامی

حکم نمایندگی مقام معظم رهبری در انگلستان

امامت جمعه دزفول

امامت جمعه مرکز اسلامی لندن

عضو هیئت امنای دانشکده اصول دین

ریاست دادگستری اهواز

نمایندگی ولی فقیه در نیروهای مسلح عراق

نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه شهید چمران

حاکم شرع دادگاه آبادان زمان جنگ

ریاست دانشکده اصول الدین